|
Ayna IRC Network İdari Kurallar
İdarede birliği ve bütünlüğü sağlamak
amacıyla, aynı durumlarda farklı müdahalelerde bulunmamak maksadıyla,
herkese eşit ve adil müeyyidenin uygulanması gerekçesiyle, bu bildiri
hazırlanmış ve uyulması sunucunun güvenliği, ilkeleri, genel prensipleri
ve çağdaşlığı yakalaması adına zorunludur.
Genel Sunuş
Hiç şüphesiz, bu sunucu; renk, dil, din,
ırk, cinsiyet, siyasi görüş, yaş ayrımı yapılmaksızın, insanların
birbirleriyle sohbet etmelerini sağlamak maksadıyla kurulmuştır. Asıl
amaç; bireylerin mümkün olduğunca rahat, liberal, özgür iradelerini
sergilemeleridir. Baskıcı tutumlar her topluluğu diktatörlüğe götürür ki
bu çağdaş dünyada kabul görmeyen bir sistemdir.
Çoğu Türk sunucusunda benimsenen sistem;
ircop ve adminlerin dilediklerini yaptıkları, sevdiklerini kayırdıkları,
keyfi müdahalelerde bulundukları, ayrımcılık yaptıkları bir sistem
şeklindedir. Bu maalesef haklı olarak, Türk insanı üzerinde, ircop
antipatisi yaratmaktadır. Bu düşünceyi yıkmak amacıyla biz, ircop ve
user farkı gözetmiyoruz. Ircoplar sadece baştan yazılı şekilde belli
olan kuralların uygulayıcısı olan birer görevli konumdadır.
Her ircop, muhatap olduğu kullanıcıya azami
saygıyı ve kendisine yaraşır üslubu göstermelidir. Muhatap alınan
kullanıcıya, onun diğerlerinden bir farkı bulunmadığını ve onun diğer
herkese tanınan haklar dışında bir ayrıcalığı olmadığını vurgulamak
gerekir. "/motd" kuralları sık sık hatırlatılmalı ve kim olursa olsun
bunun dışına çıkılmayacağı bilinci herkesin kafasında oluşmalıdır.
Ayna.org, birey hak ve özgürlüklerini
güvence altına alan yepyeni services leriyle yeni bir döneme adımını
atmıştır. Yeni sistemle birlikte sunucunun hedefi, eski sistemin son
zamanlarında uyguladığımız; idarede şeffaflık, gerekçelilik ve humanizm
sistemini daha da adil hale getirerek hayata geçirmektir.
Astlık-Üstlük
Her kurumda olduğu gibi, ayna.org
sunucusunda da işlerin yürütülebilmesi ve kontrol ile disiplinin
sağlanabilmesi maksadıyla astlık-üstlük ilişkisi vardır. Burada amaç
kesinlikle askeriye benzeri yada diktatör bir yönetim modeli yaratmak
değil, herkesin birbirine karşı sorumlu olması şeklini yaratmaktır.
Pekala her mevkideki ircop bir diğerine yaptığı işlem hakkında bilgi
verilmesini isteyebilir. Üzerinde durulması gereken husus; her koşulda
her ne olay olursa olsun ve fikir ayrılığı yaşanırsa yaşansın, mevki
sahibinin bir diğerine karşı üslubunun asla bozulmamasıdır. Kimse
kimseden maddi anlamda üstün değildir ve herkesin bir görüşü vardır
ancak bu görüşler server temel yapı ve siyasetine tamamen zıt, onu
yıkacak şekilde, anti-çağdaş ve gerici olamaz. Saygı, her mevki
açısından beklenecek, insan-i bir olgudur. Ast-üst ilişkisinin
görüleceği en önemli husus, server kurallarına uyulma konusunda veya
astın yaptığı kural dışı işlem sonucunda bir üstün bu işlemi düzeltmesi
veya tamamen yok etmesidir. Örneğin gerekçesiz ve memosuz bir freeze in
üst makamca ortadan kaldırılması, yanlış şekilde freeze edilen bir
kanalın açılması gibi...
Problem İle Karşı Karşıya Kalan Ircop
Binlerce insanın çeşitli şekilde sorunları
olduğu bir gerçektir. Bu sorunların bir kısmı, sorun olmadığı halde
sorun yaratılmış gibi gösterilen kötü niyetli hareketlerdir. Topiclere
küfürler yazıp kanalı kapattırmak isteyenler, aynı maksatla küfürlü
akickler yazanlar, sahte loglar...
Ircop her durumda olaya soğukkanlı şekilde
yaklaşmalıdır. User, telaşlı ve sinirli şekilde gelmiş olabilir. Ircop
burada sabrını gösterecek, olaya sakince yaklaşacaktır. Olayı dinlerken
Ircopun içinde hiçbir zaman komut kullanma niyeti olmamalıdır. En iyi
ircop en az komut ile olay çözebilendir. User çoğunlukla yapılması yasak
olan yada imkansız olan şeyler ister. (Nick ver, kanal ver, şu adamı
kill le, topici değiş, op ver...) Ircopun yapması gereken, sunucunun
kuralları olduğunu ve bu kuralların herkes için geçerli olduğunu
belirtmektir.
User, ircopu pekala yanlışa itilebilir.
“Nasıl ircopsun sen?” , “Siz burada ne iş yapıyorsunuz?” gibi... Bunlar
ucuz numaralardır. Ircop herşeyden önce insan psikolojisini çok iyi
bilmelidir. İkna etme kabiliyeti olan ircop daima başarılı olur ve bu
aynı zamanda herkese karşı güven teşgil eder. Bunu yaparken kullanılacak
araç operserv değil, dildir. Güzel, üslublu bir Türkçe ile, nazik ve
kendine güvenen, argoya asla başvurmayan bir ircop, herkes tarafından
kabul görür. İyi bir yönetici tüm bu unsurları içermelidir.
Durumdan Emin Olma, İspat ve Gerekçe
Bilindiği gibi, bir nickin enforce seçeneği
açıksa, şifre girilmeden 60 saniye sonunda nick değişir. Birçok user,
sahip olmadıkları nicklere girip, 60 saniye içinde sanki o kişiymiş gibi
hareketlerde bulunup, kanal veya kullanıcılara zarar vermektedirler.
Burada kişinin amacı, o nickin yasaklanmasıdır. Her ne olursa olsun,
ircopun herşeyden önce yapması gereken şey, kişilere whois çekmek
olmalıdır. Whois'deki IP ile "/ns info nick" teki IP birbirini tutuyor
mu? Ya da whois de "has identified for this nick" yazıyor mu? Eğer
bunlara cevabınız hayır ise yapılacak şey asla nicke müdahale
etmemektir. İrcop herşeyden önce güven duyulan bir adalet dağıtıcıdır ve
kimseye işlemediği bir suçtan ötürü ceza vermez. Emin olunamayan
durumlarda diğer ircoplardan mutlaka yardım istenmelidir. Eğer bir şeyi
yaparken emin değilseniz, asla yapmayın. Burada "görevimi yapıyorum"
diye yaptığınız bir müdahale, yanlış sonuç doğurması sonucu hem size hem
sunucuya zarar verecektir. Hatırlanmalıdır ki, yapılan yanlışlıklar
elbet birgün ortaya çıkmaktadır. Herkesin her an kullandığı komut
saniyesinde services tarafından kayıt altına alınmaktadır ve bunlar
günlük olarak kontrol edilmektedir.
Sirv3 servisleri, her türlü yasaklama ve
müdahale için "sebep" unsuruna komutta yer vermiştir. Burada yazılacak
sebep mutlaka uzun, ikna edici, herkes tarafından rahatça
anlaşılabilecek, tamamen türkçe ve akademik bir dille, düz yazı ile
yazılmalıdır. Büyüklü küçüklü ascii karakterlerle veya kısaltmalarla
yazılan gerekçeler kabul edilemez. Müdahalenin ardından açıklayıcı bir
oper memo ile tüm ircoplar bilgilendirilmelidir. Herkesin herşeyden
haberi olmalıdır ki böylece kullanıcılara karşı daha emin şekilde
birbirimizi savunabilelim. Kanallara yapılan büyük müdahaleler topiclere
ayrıntısıyla yazılmalı, hatta web sitesi hazırlanıp tüm gerekçe ve
loglarla kullanıcıların bilgisine sunulmalıdır. Adil bir iş yapmak ne
kadar önemliyse de, bunu topluluğa göstermemek yararlı olmayacaktır. Bu
sebeple yapılan her işlemi ve haklı gerekçeleri insanlara sunmak en
sağlıklı yoldur.
Kanal Meselesine Yaklaşım
Kanallar, bireysel ideolojilerin birer
gölgesidir. Her insan, kendi düşünce ve sistemine uygun bir kanala
girip, aynı fikirlere sahip olduğunu düşündüğü insanlar ile sohbet
edebilir. Sunucularda birçok kanalın varolmasının asıl amacı da budur.
Böyle olmasa tek bir kanalda herkes sohbet ederdi. Herkesin fikri
birbiriyle uyuşmak zorunda değildir. Kanallardaki bu düşünce ve
sistemleri kanal sahipleri ve onun belirlediği op kadrosu belirler.
Kendi gibi düşünen insanları kanalına alır, güvendiklerine op verir.
Mevcut kanallardan hiçbirinin kendisine uymadığını düşünen bir user,
kendi kanalını açabilir. Ancak bu kişinin gelip bir ircopa, “Bu kanal
bana uymuyor, o kanalı kapatın” deme hakkı yoktur. Bu uygulamada
genelde; akick yemek, ban/kick yemek şeklinde görülür. Ircoplar ve
userlar; kanalların izledikleri siyasetlere, onların belirledikleri
kanal içi kurallara saygı göstermek durumundadır. Bu, düşünce
özgürlüğünün çağdaşlık ile kesiştiği en önemli noktadır. Kanallar birer
siyasi parti gibidir. Partiler nasıl ki ülke bütünlüğüne aykırı, bölücü
ve irtica-i hareketler yapmadıkları sürece kapatılamıyorsa, kanallarda
kolay kolay kapatılmamalıdır. Aksi tutumlar, güven ortamını bozacağı
gibi server huzurunu kaçıracak kamusal zarardır.
Elbette bu haklara sahip kanallarında bir
sınırı vardır. Hiçbir hak sınırsız olamaz, aksi halde kaos meydana
gelir. Hiçbir kanal ve nick; sunucunun genel ilkelerine, kurallarına
aykırı davranamaz.
Kanalların akıbeti konusunda nihai karar
verme yetkisi rootadmin'lerdedir. Bu yetki; kanalı temelli kapatmak veya
silmek şeklinde görülür. Hiç şüphesiz, bu denli sonucu ağır şekilde
etkileyen cezaların çok iyi şekilde analiz edilmiş olması ve en azından
büyük çoğunlukça kabul görmüş olması gerekir. Şüphe ile veya sırf kanal
yönetiminin düzensiz olması nedeniyle bir kanalı kapatmak veya silmek,
yapılmaması gereken en önemli şeydir. Bir sonuca ulaşmak için uzunca
süren gözlemler yapılmalı, konuya ilişkin sağlam deliller toplanmalıdır.
Unutulmamalıdır ki; bir kanalı kapatmak veya silmek tek bir komut ile
kolayca yapılabilen birşeydir ancak yanlış bir infaz ilerde çok ağır
sonuçlar doğurur. Bu yüzden ne olursa olsun soğukkanlı davranılmalı,
acele edilmemelidir.
Kanal İçin
Verilebilecek Cezalar
Unutulmamalıdır ki; asıl olan ikna, uyarma
ve anlayış; ceza ise istisnadır. Cezanın amacı insanları
cezalandırmaktan çok, onları bu eylemleri yapmaktan kaçındırmaktır.
Artık uyarı ve ikna sürecinde bir yarar kalmamış ise ancak son çare
cezaya başvurmaktır. Verilecek ceza; olayın ölçüsüne, kişinin iyi
niyetine, durumun hal ve şartlarına göre, hakkaniyete uygun şekilde
olmalıdır. Burada değinilmesi gereken en önemli şey, ircopun suça
kendisinin birebir şahit olması gereğidir. Asla başkasının demesiyle,
loguyla ya da şüpheyle kimseye her ne suretle olursa olsun ceza
verilemez.
Kanal Freeze:
Bu ceza, kişinin kanalını identify edememesini sağlar. Ufak olaylarda
verilen ve uygulamada en çok kullanılan komut budur. Uyarılara rağmen
kanal topicine yazılan server reklamları, aşırı clone-proxyler, çok
muhim durumlarda kanal oplarının şifresinin çalınması sonucu büyük zarar
meydana gelmesi durumlarında ve bunun gibi telafisi mümkün durumlarda bu
ceza verilir. Kanal sahibinin kontrolu ele alması ve gelip af dilemesi
sonucu bu cezanın kaldırılması uygun düşecektir.
Kanal Close:
Bu ceza, kullanıcıların o kanala girememesini sağlar. Sık sık freeze
yemiş bir kanalın artık freeze den yeterince ders almaması, kanalın bir
süre kapalı kalmasının server yararı açısından gerekli kıldığı, kanal
isminde ağır derecede küfür-hakaret içeren durumlarda bu ceza uygulanır.
Olayın hal ve şartına göre kanalın ne kadar süre ile kapalı kalacağı
belirlenir.
Kanal Delete:
Bu ceza, bir kanala verilecek en ağır cezadır. Kanalın kaydı düşer ve
kanalı register eden kişinin tüm hakları sona erer. Görüldüğü gibi,
hakkın gasbı söz konusudur. Bu denli ağır bir cezayı gerektirecek
suçlar; kanal sahibi tarafından işlenen, server ın ve kullanıcıların
geleceğini, güvenliğini, hayatlarını ve sağlıklarını yoğun derecede
etkileyecek durumlardır.
Kanal Topic ve Expel :
Komut ile kanal topicini değiştirme, ancak kanal topicinde bir server
reklamı varsa ve o sırada onu değiştirebilecek bir op yoksa yada o kanal
için verilmiş olan cezanın topice yazılması şeklinde görülür. Bunun
dışında kanalda yetkisi olmayan bir ircop başka hiçbir nedenle kanal
topiclerine müdahale etmemelidir. (Kanal yönetimlerinin kanal sahibi ve
oplarında olmasından ötürü). Aynı şekilde kanal bans, users, ops,
voices, modes şeklinde expel yapmak için ancak ortada bunları
gerektirecek çok muhim şeyler olmalıdır. Aslında bu tip şeyler hep kanal
oplarının takdiri ve yetkisi alanındadır.
Kanal ve Nick Getpass, Mark, Hold:
Bu komutlar uygulamada neredeyse hiç kullanılmayan, rootlarca
belirlenen olağandışı durumlarda kullanılır. Her koşulda keyfi şekilde
kullanılamaz.
Nick İçin Verilebilecek Cezalar
Nickler, kullanıcıların kimlikleridir.
Herkes tarafından nickleri ile tanınır, yetki ve ayarlarını nickleri
adına yaparlar. Bazen yıllarca kullandıkları nickleri onlar için
hayatlarında vazgeçemeyecekleri bir unsur haline bile gelebilir. Bu
yüzden nicklere verilecek cezalar, o kişilerin suç işlemesi açısından
caydırıcı olacaktır. Ancak burada oldukça ölçülü davranılması gerekir.
Nick Freeze:
Bu ceza, kişinin nickini identify edememesini sağlar. Bunun sonucunda
kişinin nicki 60 saniye sonra guest olacaktır. Böylece kişi nickini
kullanamadığı gibi yetkilerinden de mahrum kalacaktır. Bizzat identify
ettiğine emin olunan kişinin; sunucusuna çok sayıda adam toplamak
amacıyla, diğer insanları rahatsız ederek server reklamı yapma, server
geneline şiddet, bot-clone lar ile saldırma gibi eylemlerde bu ceza
uygulanır. Kişinin af dilemesi ve gerçekten uslu duracağına inanılması
suretiyle freeze ler açılmalıdır.
Nick Forbid: Bu
ceza, daha önce defalarca kez freeze edilmiş bir nickin hala devam
etmesi sonucunda artık bir yararın kalmaması neticesinde uygulanır.
Forbidlenen nickin kaydı yok sayılır ve açılması halinde nick düşer. Bu
yüzden forbid komutu kesinlikle doğru kullanılmalıdır ve telafisi
yoktur. Freeze gerektirecek hallerde Forbid kullanmak, sunucuya ve güven
ortamına zarar verecektir.
Nick Authinfo: Bu komut ile
kullanıcıların her türlü auth kodları görünmektedir. (Register, email
değişimi, şifre değişimi, mailblock açma). Bu komut, register kodu hariç
asla emin olunmadan kullanılmamalıdır. Aksi halde sistemin hiçbir anlamı
kalmaz ve nick hırsızlarına yardım etmiş olunur.
Nick Getemail, Listemail:
Kullanıcıların mail adresini gösterir ve hangi nicklerin o maile kayıtlı
olduğunu belirtir. Bu iki komut, araştırma ve soruşturma safhalarında
kullanılır. Bir kişinin email adresi asla başka kullanıcılara
söylenemez.
Sunucuda Alışılagelmişlik
Ayna.org sunucusu, yılların bir getirisi
olarak artık uygulanması adet haline gelmiş bir takım uygulamalar
içerir. (Globops komutu veya ircop alımlarına kimin baktığı, hangi
tarihler arasında...) Bu gibi hususlar root'ların kontrolunde, server
içinde uygulanır. Ayrıca unutulmamalıdır ki, teorinin pratiğe geçmesinde
ve anlaşmazlıklar ile yanlış işlemleri denetleme ve tıkanmaları önlemede
yetkili kişiler root'lardır.
Son Olarak
Ayna.org sunucusu, bugün olduğu gibi yarın
da temelde hep özgürlükten yana ve kullanıcı lehine çözüm üretmek adına
yoluna devam edecektir. Keyfi, kuralsız, gerekçesiz uygulamalar ve
kişisel bir takım uyuşmazlık veya sorunlar nedeniyle kimsenin hakkının
yenemeyeceği bir gerçektir. İnsan topluluğunun varolduğu her alanda
olaylara sosyolojik ve psikolojik açıdan bakılmalı, güç ve otoritenin
tek başına egemen olduğu ortamlarda huzura ulaşılamayacağı bilinmelidir.
Version 1.1
Dökümanın Orjinal Yazarı:
Aksamci
Yazım Tarihi:
11.12.2005
Tum Hakları Aynaorg IRC ağı tarafından saklıdır.
|
